Van sloop naar slim hergebruik: luchtkanalen krijgen een nieuw leven

In Oost-Nederland werken we al langer aan antwoorden op deze vraag. Met het programma BOOST Circulair zetten de provincies Gelderland en Overijssel daar extra kracht achter. De komende drie jaar investeren zij in initiatieven die bedrijven samenbrengen, hergebruik opschalen en circulaire plannen vertalen naar concrete, schaalbare verdienmodellen. Een van die initiatieven is de community Circulaire Klimaatinstallaties, waarin MaakLos samen met ontwikkelingsmaatschappij Oost NL voor bedrijven uit de hele keten werkt aan een nieuw hergebruiksysteem voor luchtkanalen.

Van goede intenties naar een werkend verdienmodel

MaakLos ondersteunt maakbedrijven bij de overgang naar circulaire verdienmodellen, met hergebruik als strategisch vertrekpunt. Daarbij verschuift de focus van losse producten naar integrale oplossingen en van eenmalige transacties naar duurzame klantrelaties over de hele levensduur. Waar MaakLos eerder vooral individuele bedrijven begeleidde, ligt de nadruk nu steeds meer op een collectieve ketenaanpak.

Uit eerder onderzoek van MaakLos, uitgevoerd in opdracht van Oost NL, blijkt dat samenwerking in veel ketens nog beperkt is. “Hergebruik is technisch geen probleem,” zegt Egbert Rinsma van MaakLos. “De uitdaging zit in de organisatie van de keten. Zolang er geen gezamenlijk verdienmodel is, ontbreekt de prikkel om samen te werken. Ons vertrekpunt is daarom om een verdienmodel over de hele levensduur van het product te ontwikkelen, waarin elke schakel waarde ervaart en samenwerking loont.” 

Waarom juist luchtkanalen?

De keuze om te starten met luchtkanalen binnen het thema klimaatinstallaties komt niet zomaar uit de lucht vallen. Vanuit de bouwpraktijk – onder andere bij Heijmans – zijn luchtkanalen benoemd als één van de productgroepen met een hoge milieu-impact. “Het gaat om verzinkt staal,” zegt Rinsma. “En verzinken is erg milieubelastend.”

Tegelijkertijd is het een kansrijk product voor hergebruik. “Het is een relatief simpel product,” vervolgt hij. “En toch komt naar schatting zo’n 90 procent gewoon bij het oud ijzer terecht. Terwijl er eigenlijk niks mis mee is om een tweede leven te geven.” Ook economisch gezien biedt hergebruik kansen. “Als toeleveringsketens haperen – door corona of andere oorzaken – zie je hoe kwetsbaar het systeem is. Door deze materiaalstromen beter in stand te houden, hoef je niet telkens nieuwe volumes de markt in te brengen,” vertelt Rinsma. 

BOOST Circulair als katalysator

Juist omdat hergebruik van luchtkanalen samenwerking over de hele keten vraagt, is een programma als BOOST Circulair essentieel. De bereidheid om samen te werken was er al, maar de stap naar uitvoering vraagt tijd, ruimte en onderling vertrouwen. Het programma biedt die ruimte om gezamenlijk te experimenteren, te leren en op te schalen.

Binnen de community Circulaire Klimaatinstallaties werken negen partijen samen: Heijmans, Hollander Techniek, GMM Luchttechniek, Kerssens Luchtbehandeling, Vink Products, Nijburg Industries Group, RGS, Sweco en Kamphuis Sloopwerken. Zij vertegenwoordigen vrijwel alle schakels: van slopers en fabrikanten tot installateurs, adviseurs en hoofdaannemers.

De deelnemers delen de overtuiging dat het huidige systeem niet toekomstbestendig is. Het programma BOOST Circulair creëert daarom een open en vertrouwelijke setting waarin gezamenlijk wordt gewerkt aan een alternatief verdienmodel. “Alle prijzen en processen worden nu gedeeld,” zegt Rinsma. “Dat is precies de kracht. Zo’n transparante samenwerking is nodig om deze circulaire keten echt werkend te krijgen. Niet de makkelijkste weg, maar wel een noodzakelijke.” 

In een eerder Circotrack-traject zijn de uitgangspunten, rollen en randvoorwaarden al uitgewerkt. Met de ketenpartners aan tafel en de gezamenlijke ambitie scherp, verschuift de focus binnen het programma BOOST Circulair nu naar uitvoering.

Op zoek naar gebruikte luchtkanalen

Om aannames en ontwerpen te toetsen, zijn pilotprojecten nodig. De community is daarom actief op zoek naar gebouwen waar luchtkanalen geoogst kunnen worden. Het gaat bij voorkeur om sloop- of renovatieprojecten in 2026, met gebouwen zonder asbest en schone functies zoals kantoren, scholen of ziekenhuizen.

Alleen door in de praktijk te testen, wordt duidelijk wat de werkelijke kosten, opbrengsten en milieuwinst zijn. Ondernemers en vastgoedeigenaren die hierin kansen zien, kunnen een sleutelrol spelen in de volgende stap richting circulaire klimaatinstallaties.