Investering in hooischuur maakt melkveebedrijf toekomstbestendig

Op een pachtboerderij op een Gelders landgoed runnen Eefje Meihuizen en haar man een melkveebedrijf met 75 melkkoeien en eigen opfok. Haar opa kwam in de jaren vijftig op het bedrijf, haar ouders namen het begin jaren zeventig over en sinds 2012 staat Eefje samen met haar man aan het roer.

Met 75 melkkoeien hoort het bedrijf inmiddels bij de kleinere melkveebedrijven. “Het gemiddelde ligt volgens mij rond de 100 tot 110 koeien”, zegt Eefje. “Wij zijn dus relatief klein.” Toch is uitbreiding in aantallen voor haar geen logische route. De percelen liggen verspreid over het landgoed, zijn omzoomd door bomen en liggen voor een groot deel in Natura 2000-gebied. “We hebben een vergunning voor 91 koeien, maar dat gaan we niet meer doen. Dit aantal past beter bij ons bedrijf en bij het gebied.”

Passend bij bedrijf en gebied

De vraag werd daardoor: hoe richt je het bedrijf zo in dat het ook op langere termijn rendabel, duurzaam en passend blijft? De hooischuur is daar een belangrijk antwoord op. In plaats van de wintervoorraad volledig als kuilgras op te slaan, wil het bedrijf overstappen op het voeren van melkhooi. Het gras wordt na een korte veldperiode binnengebracht in droogboxen. Ventilatoren blazen warme lucht door het product, waarbij onder meer gebruik wordt gemaakt van dakwarmte. Omdat er geen kuilhopen meer nodig zijn, voorkomt het bedrijf ook afspoeling van perssappen uit de kuil.

Minder krachtvoer en geen mais

De voordelen zitten volgens Eefje op meerdere vlakken. Hooi sluit beter aan bij het rantsoen in de weideperiode en kan een deel van het krachtvoer vervangen. Daardoor dalen mogelijk de voerkosten en verbetert de eiwitbenutting. De verwachting is bovendien dat het ruw eiwitgehalte van het rantsoen omlaag kan, met een lagere ammoniakuitstoot als gevolg.

De verandering heeft ook impact op de teelt van het bedrijf. Nu verbouwt De Grote Koekoek nog mais voor bijvoeding. Die maisteelt verdwijnt. Daarmee neemt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen af en blijft meer land blijvend grasland. Dat past bij de ligging van het bedrijf en kan positief uitpakken voor bodemleven, biodiversiteit, stikstofbodemoverschot en koolstofvastlegging in organische stof.

“Voor ons gaat het om de vraag welke stappen hier passen”, zegt Eefje. “We zitten in een gebied waar je niet zomaar alles kunt. Dan moet je kijken hoe je met de grond en het bedrijf dat je hebt toch toekomstbestendig kunt blijven.”

Investering met rekensom

Die stap vraagt wel om een forse investering. De nieuwe schuur krijgt vier grote houten droogboxen, een drooginstallatie en een elektrische kraan om het gras te verdelen. Om te bepalen of de investering verantwoord was, schakelde het bedrijf externe expertise in via de landbouwverduurzamingsvoucher van De Groeiversneller. Met die voucher kunnen boeren de financiële haalbaarheid van hun plannen onderzoeken. “Je kunt het wel willen, maar je moet ook geld in zo’n plan stoppen. Dan wil je weten of je dat op een verantwoorde manier kunt terugverdienen”, zegt Eefje.

Bedrijfsplan helpt bij financiering

De doorrekening gaf vertrouwen. “Uiteindelijk kwam eruit dat het met subsidie heel goed mogelijk was, maar zelfs zonder subsidie zouden we het kunnen redden. Dat was eigenlijk het antwoord waar we op hoopten.” Het bedrijfsplan werd daarna ook gebruikt in het financieringstraject. Bij de aanvraag voor financiering via het Investeringsfonds Duurzame Landbouw en de bank kon Eefje laten zien dat er een gedegen plan lag. “Dan is het niet zomaar iets op de achterkant van een sigarendoosje.”

Het aanvraagproces voor de voucher noemt ze laagdrempelig. “Ik heb me aangemeld, daarna hadden we een keukentafelgesprek en daaruit vloeide voort dat we verder konden. Ingewikkeld was het niet.” Wel heeft ze een duidelijke tip voor collega-ondernemers: maak vooraf afspraken met de adviseur over budget en scope. “Wij hebben gezegd: dit is ons budget en hier moet je het voor doen. Daar ben ik achteraf heel blij mee, want anders kan zo’n traject makkelijk groter worden dan je vooraf had bedacht.”

Rentmeesters van het landschap

De schuur staat inmiddels overeind. De eerste snede is nog ingekuild, maar als de planning meezit, kan de volgende snede in de nieuwe schuur worden gedroogd. Voor Eefje is de investering onderdeel van een bredere blik op de toekomst. “Als agrariër kijk je verder dan vandaag je boterham verdienen. Je kijkt ook naar wat je nalaat. Wij voelen ons rentmeesters van het landschap. Zeker op deze plek wil je het bedrijf en de omgeving in stand houden, of liever nog: beter maken.”

Ook investeren in de toekomst?

Voor Gelderse veehouders die willen investeren in verduurzaming kan de landbouwverduurzamingsvoucher van De Groeiversneller helpen om plannen bedrijfseconomisch te laten doorrekenen. Met de voucher kan externe expertise worden ingeschakeld voor het uitwerken van investeringsplannen en het toetsen van de haalbaarheid. De voucher vergoedt 80 procent van de kosten, met een voucherwaarde van minimaal 1.000 en maximaal 10.000 euro.

Wie na zo’n verkenning financiering zoekt voor duurzame maatregelen, kan daarnaast kijken naar de mogelijkheden van het Gelders Klimaatfonds. Dat fonds financiert Gelderse projecten met bewezen technieken op het gebied van onder meer energiebesparing, duurzame opwek, energieopslag en circulariteit. Voor agrarische ondernemers zijn er verduurzamingsleningen van 50.000 tot 250.000 euro, met een aantrekkelijke rente, zonder zekerheden en met een looptijd van 5, 7 of 10 jaar.