De maakindustrie van morgen vraagt om lef, samenwerking en innovatie

Gespreksleider Fons de Zeeuw, directeur International bij Oost NL, nam ons mee in de vraag hoe technologie, strategische autonomie, ondernemerschap en samenwerking de toekomst van de maakindustrie bepalen.

Aan het gesprek namen onder anderen deel:

• Lilian de Jong, toekomstonderzoeker bij Stichting Toekomstbeeld der Techniek
• Marco Waas, Chief Technology & Sustainability Officer van Nobian
• Irene Uitermark, directeur Regio en Ruimte bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat

De centrale conclusie van de middag: de maakindustrie van morgen wordt niet alleen bepaald door technologische ontwikkelingen. Minstens zo belangrijk zijn het vermogen om mee te bewegen met veranderingen, sterke ecosystemen, een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een cultuur waarin ruimte is voor ondernemerschap, experimenteren en leren.

Wendbaarheid wordt een concurrentiefactor

AI, robotisering, digitalisering en nieuwe energietechnologieën creëren nieuwe mogelijkheden voor ondernemers. Tegelijkertijd volgen ontwikkelingen elkaar steeds sneller op.

Tijdens het gesprek kwam naar voren dat succesvolle bedrijven niet per se de grootste bedrijven zijn, maar de bedrijven die het snelst kunnen leren, aanpassen en inspelen op veranderingen. Wendbaarheid, ondernemerschap en handelingsruimte groeien daarmee uit tot belangrijke concurrentiefactoren.

Dat vraagt ook om een andere manier van organiseren. Innovatie ontstaat wanneer organisaties ruimte geven aan experimenten, nieuwe ideeën testen en leren van ervaringen. Juist in een wereld die snel verandert, groeit het belang van aanpassingsvermogen.

Ook tegendenkers spelen daarin een belangrijke rol. Organisaties die ruimte geven aan verschillende perspectieven en kritische vragen herkennen sneller nieuwe kansen en maken betere keuzes.

Strategische autonomie vraagt om investeringen

Internationale ontwikkelingen onderstrepen het belang van een sterke Europese innovatie- en industriepositie. Daarom stond strategische autonomie nadrukkelijk op de agenda.

De deelnemers benadrukten het belang van investeringen in innovatiekracht, productieketens en sleuteltechnologieën. Oost-Nederland heeft hiervoor een sterke uitgangspositie met kennisinstellingen, innovatieve bedrijven en krachtige ecosystemen op het gebied van voeding, gezondheid, energie en maakindustrie.

Ook de inzet van Europees en Nederlands kapitaal kwam aan bod. Daarbij werd gesproken over de rol die pensioenfondsen en andere institutionele beleggers kunnen spelen in het versterken van de Nederlandse en Europese concurrentiekracht.

Sterke ecosystemen versnellen innovatie

Samenwerking bleek een van de belangrijkste succesfactoren voor de maakindustrie van morgen. Innovatie groeit het snelst wanneer ondernemers, kennisinstellingen, overheden en investeerders hun krachten bundelen in sterke ecosystemen. In zulke ecosystemen ontstaan nieuwe ideeën, kennisuitwisseling en economische slagkracht.

Tegelijkertijd brengt technologische vooruitgang vraagstukken met zich mee rond ethiek, maatschappelijke acceptatie, publieke digitale infrastructuur en nieuwe vaardigheden. Juist daarom blijft samenwerking tussen bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden essentieel.

Ruimte om te ondernemen

Een sterk vestigingsklimaat geeft ondernemers ruimte om te investeren, groeien en vernieuwen.

Energie, water, talent, ruimte voor bedrijvigheid en toegang tot kapitaal blijven belangrijke voorwaarden voor toekomstige groei. Daarnaast werd gesproken over de balans tussen duurzaamheid en concurrentiekracht. Een schoon milieu en een sterke economie gaan hand in hand, mits ondernemers kunnen investeren binnen een gelijk speelveld in Europa.

De deelnemers constateerden dat Nederland beschikt over een sterke kennisbasis, maar soms terughoudend is als het gaat om experimenteren en risico nemen. Ook regelgeving werkt soms belemmerend. Juist in een wereld die snel verandert, kan dat innovatie vertragen. Innovatie vraagt ruimte om te doen, te leren en soms ook te falen.

Volgens de deelnemers speelt ook de overheid hierin een belangrijke rol: door ruimte te bieden voor innovatie, investeringen mogelijk te maken, programmatische aanpak en te zorgen voor voorspelbare randvoorwaarden.

Van toekomstverkenning naar actie

Het zomergesprek sloot aan bij de toekomstverkenning Overijssel 2050, die op 18 juni door provincie Overijssel wordt aangeboden aan Provinciale Staten.

Meer weten over deze toekomstverkenning? Luister naar de podcastserie De Toekomstfabriek, waarin onder anderen Erwin Hoogland en gedeputeerde Gert Harm ten Bolscher vooruitblikken op de economie van 2050.